फिफा विश्वकप २०२६ को समूह चरण अन्तर्गत भएका खेलहरूमा अनेकौँ उतारचढाव र रोमाञ्चक नतिजाहरू बाहिर आएका छन्। तर, यी सबै खेलकुदका तथ्यांक र नतिजाहरू भन्दा माथि उठेर एउटा यस्तो टोलीले इतिहास रचेको छ, जसको कथा सुन्दा जोकोहीको पनि आँखा रसाउँछन् र साहसप्रति सम्मानले शिर झुक्छ। राजनीतिक प्रतिबन्ध, कूटनीतिक जटिलता र चरम मानसिक तनावका बीच एसियाली शक्ति राष्ट्र इरानले विश्वकपको नकआउट चरण (राउन्ड अफ ३२) मा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरेको छ। समूह चरणका कुनै पनि खेलमा पराजित नभई इरानले प्राप्त गरेको यो सफलता केवल फुटबल मैदानको जित मात्र होइन, यो खेलकुदको इतिहासमै एउटा अभूतपूर्व मानवीय साहस, दृढ संकल्प र खेल भावनाको रङ्गीन विजय हो। यस पटकको विश्वकपमा इरानलाई ‘सबैभन्दा पीडित टोली’ का रूपमा हेरिनुको पछाडि खेलकुद भन्दा पनि भू-राजनीतिक परिस्थितिको ठूलो भूमिका रहेको छ। अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोले संयुक्त रूपमा आयोजना गरिरहेको यस विश्वकपमा इरानको समूह ‘जी’ का सबै खेलहरू संयुक्त राज्य अमेरिकाका विभिन्न सहरहरूमा तय गरिएका थिए।
विडम्बनाको कुरा, अमेरिकाको वर्तमान ट्रम्प प्रशासनको कडा कूटनीतिक नीति र प्रतिबन्धका कारण इरानी राष्ट्रिय फुटबल टोलीका खेलाडी, प्रशिक्षक र प्राविधिक टोलीलाई अमेरिकामा बस्ने वा अन्य टोलीहरू सरह सामान्य रूपमा अभ्यास गर्ने अनुमति दिइएन। भिसा र सुरक्षाको अत्यन्तै कडा सर्तहरूका कारण इरानी टोलीले भोग्नुपरेको सास्ती आधुनिक खेलकुदको इतिहासमै सायद पहिलो र सबैभन्दा क्रूर थियो। फिफाको नियमअनुसार सहभागी टोलीहरू खेल हुनुभन्दा हप्तौँ अगाडि आयोजक राष्ट्रमा पुगेर त्यहाँको मौसम र वातावरणसँग अभ्यस्त हुन पाउँछन्। तर, इरानी टोलीका हकमा भने नियम बिल्कुलै फरक र कष्टकर बनाइयो। अमेरिकी प्रशासनको कडा आदेशका कारण इरानका खेलाडीहरू आफ्नो खेल हुनुभन्दा ठीक २४ घण्टा अगाडि मात्रै अमेरिकाको भूमिमा प्रवेश गर्न पाउँथे। उनीहरूलाई कुनै पनि अन्य टोली सरह होटलमा आराम गर्ने, सञ्चारमाध्यमहरूसँग कुरा गर्ने वा खेल मैदानमा पर्याप्त अभ्यास गर्ने समय र स्वतन्त्रता नै दिइएन। अझ दुःखलाग्दो कुरा त के थियो भने, निर्धारित खेल सकिनासाथ उनीहरूलाई रातारात अमेरिका छाडेर छिमेकी राष्ट्र मेक्सिकोतर्फ जान बाध्य पारिन्थ्यो। ९० मिनेटको कडा शारीरिक प्रतिस्पर्धापछि खेलाडीहरूले पाउनुपर्ने सामान्य आराम र रिकभरीको सट्टा उनीहरू विमानस्थलको सुरक्षा जाँच र यात्राको थकाइमा पिसिनुपर्थ्यो।
यस्तो अमानवीय र चुनौतीपूर्ण तालिकाका बाबजुद इरानी टोलीले मैदानमा जुन स्तरको खेल प्रदर्शन गर्यो, त्यसले विश्वभरका खेलप्रेमीहरूको मन जितेको छ। समूह ‘जी’ मा बेल्जियम र इजिप्ट जस्ता विश्व फुटबलका महारथीहरू तथा जुझारु टोली न्युजिल्याण्ड विरुद्ध मैदान उत्रिँदा इरानले आफ्नो रक्षापंक्ति र आक्रामक रणनीतिलाई कति पनि कमजोर हुन दिएन। प्रतिकूल परिस्थितिका बीच पनि इरानले समूह चरणका तीनवटै खेलहरूमा बराबरीको नतिजा निकाल्दै आफूलाई अपराजित राख्यो। कुनै पनि खेल नहारी ३ खेलबाट स्पष्ट ३ अंक र ‘शून्य’ गोल अन्तरका साथ इरानले तेस्रो स्थान हासिल गर्यो। जब सबै समूहका तेस्रो स्थानका टोलीहरूको गणितीय तुलना गरियो, तब इरानको यो अपराजित यात्रा र अनुशासित प्रदर्शन उत्कृष्ट तेस्रो टोलीको सूचीमा माथिल्लो स्थानमा रहँदै नकआउट चरणका लागि योग्य ठहरियो। इरानको यो नकआउट यात्रा केवल फुटबलको प्राविधिक श्रेष्ठताको नतिजा होइन, यो खेलाडीहरूको मानसिक दृढताको कडी हो। हरेक खेलका लागि अमेरिका आउने र खेललगत्तै देश छाड्नुपर्ने निरन्तरको मानसिक दबाब, विमानस्थलमा भोग्नुपर्ने कडा सुरक्षा जाँचको अपमान र रंगशाला बाहिरको राजनीतिक नाराबाजीका बीच पनि खेलाडीहरूले आफ्नो ध्यान केवल फुटबल र आफ्नो राष्ट्रको झण्डामा केन्द्रित राखे।
मैदान भित्र पसेपछि उनीहरूले आफूमाथि लागेका सबै प्रतिबन्ध र पीडाहरूलाई बिर्सिएर केवल आफ्नो देशका नागरिकहरूको खुसीका लागि रगत र पसिना बगाए। रंगशालामा उपस्थित भएका थोरै संख्याका इरानी समर्थकहरू र विश्वभरबाट टेलिभिजनमा खेल हेरिरहेका प्रशंसकहरूका लागि यो टोली एउटा प्रेरणाको स्रोत बन्यो। अन्ततः, राजनीतिक पर्खाल र कूटनीतिक प्रतिबन्धहरू भन्दा खेलकुद र मानवीय भावना सधैँ माथि हुन्छ भन्ने कुरा इरानी टोलीले साबित गरिदिएको छ। ट्रम्प प्रशासनको कडा नीतिले उनीहरूको शरीरलाई अमेरिकामा बस्न नदिए पनि उनीहरूको खेल कौशल र साहसलाई नकआउट चरण पुग्नबाट रोक्न सकेन। कुनै पनि खेल नहारी, अनेकौँ हिलो छ्यापाछ्याप र अपमानका बीच प्राप्त भएको यो ऐतिहासिक सफलताले फिफा विश्वकप २०२६ लाई अझ बढी जीवन्त र अर्थपूर्ण बनाएको छ। अब सुरु हुने नकआउट चरणमा इरानले कुन टोलीको सामना गर्नेछ भन्ने कुरा आफैँमा महत्त्वपूर्ण छ, तर समूह चरणमा उनीहरूले देखाएको यो अभूतपूर्व र साहसी यात्रा फुटबल इतिहासको पानामा सुनौलो अक्षरले लेखिइसकेको छ। इरानले देखाएको यो साहसले पुष्टि गर्छ कि जब हृदयमा देशको नाम र खुट्टामा बल हुन्छ, तब संसारको कुनै पनि राजनीतिक शक्तिले जितको यात्रालाई रोक्न सक्दैन।
